W każdej branży znajdziemy nawet kilkadziesiąt specyficznych pojęć i nazw, które powinny znać osoby zajmujące się daną pracą. W drukarstwie jest takich słów bardzo dużo. Nie sposób wszystkich od razu zapamiętać, ale na pewno warto je poznać. Oto mini-słownik opisujący kilka technik druku.

Czy wiesz, czym jest falcowanie, bigowanie, sztancowanie? Jeśli nie – ten artykuł jest właśnie dla Ciebie. Nawet jeśli używasz tych pojęć na co dzień w swojej pracy, warto od czasu do czasu odświeżyć sobie definicje lub poznać nowe techniki druku i techniki introligatorskie.

Falcowanie

Falcowanie to proces introligatorski polegający na złożeniu arkusza do mniejszego formatu. Papier można składać na wiele sposobów i w różnych proporcjach, aby otrzymać docelowy format i liczbę stron składki. Czynność tę można wykonywać zarówno ręcznie, jak i maszynowo.

Do falcowania ręcznego używa się jednego z najstarszych narzędzi introligatorskich – kostki introligatorskiej. Częściej jednak odbywa się na specjalnych maszynach, zwanych falcerkami lub złamywarkami (złamywanie to inne określenie falcowania). Falcowanie stosuje się w ulotkach, mapach, książkach itd.

Rozróżniamy dwa główne rodzaje łamów – równoległe (przebiegające w jednym kierunku) i krzyżowe (w tym przypadku linia łamu przebiega w kilku kierunkach). Krawędź otrzymana w procesie falcowania nazywana jest złamem, falcem lub łamem.

Możemy się spotkać z różnymi rodzajami falcowania np. przy tworzeniu ulotek reklamowych.

  • W ołtarzyk (obwolutowe) – w takiej ulotce skrzydełka boczne są mniejsze od środkowego. Szerokość dwóch bocznych skrzydełek musi równać się szerokości środkowego skrzydełka.
  • W „Z” (harmonijka) – wszystkie skrzydełka mają taką samą szerokość. Jeśli popatrzymy na taką ulotkę „postawioną” na krawędziach, będzie miała kształt litery „Z”.
  • W „C” (obejmujące) – prawe zewnętrzne skrzydełko wchodzi do środka, a lewe zewnętrzne obejmuje je.

Bigowanie

Tę technikę stosuje się w przypadku pracy z grubszym papierem, wykorzystywanym przy tworzeniu np. zaproszeń, teczek i kartonów. Oznacza wykonywanie na materiale specjalnych wgnieceń, które mają umożliwić odpowiednie zgięcie grubego papieru. Mają też czasem funkcję ozdobną, np. na dyplomach czy kartkach okolicznościowych.

Bigowanie można wykonywać za pomocą: noży bigujacych umieszczonych w wykrojnikach dwu- lub wielozabiegowych, listew perforujących, układu rolek, noży perforujących i innych. Miejsce, w którym dokonano bigowania, nazywa się bigiem.

Pełny proces bigowania składa się z kilku etapów. W dużym uproszczeniu: najpierw zmienia się geometrię lub strukturę materiału, następnie zrywa się części połączeń w strukturze materiału. Końcowym etapem jest zginanie, które ma na celu zniszczenie części połączeń – ma to zmniejszyć sztywność w miejscu bigu.

Sztancowanie

Inaczej zwane wykrawaniem – to ostatnia z technik introligatorskich omawiana w tym artykule. Sztancowania dokonuje się za pomocą wykrojnika. Czynność ta polega na wykrawaniu z arkusza danego materiału (np. papieru, kartonu) pożądanego kształtu, często bardzo skomplikowanego – trudnego lub praktycznie niemożliwego do wykonania na gilotynie introligatorskiej.

Sztancowania używa się najczęściej przy wyrobie produktów o nietypowych kształtach: kartek świątecznych, składanych opakowań kartonowych, notesów z otworami w poszczególnych miejscach itp.

Roboczą częścią wykrojnika jest nóż o specjalnym kształcie ostrza. Jest wtłaczany prostopadle w podłoże z dużą siłą. Tej czynności może towarzyszyć rowkowanie – wygniatanie linii o konkretnych kształtach.